Kuchnia z początku XX wieku była nie tylko miejscem przygotowywania posiłków. Była centrum życia rodzinnego i społecznego. To tu, przy kuchni, na której piekł się marchwiak, koncentrowało się życie domowników.
Było to jednak niemal wyłącznie królestwo kobiet. „W przeważającej większości gotowaniem jednak zajmowały się kobiety”. Mężczyźni, nawet jeśli pracowali równie ciężko w polu, w domu oczekiwali obsługi. Seniorzy wspominają, że „wielu ojców seniorek potrafiło usmażyć sobie jedynie jajka”, a bywały przypadki, że mąż „nawet nie potrafili ukroić sobie chleba, czy zrobić herbaty i czekali na powrót małżonki”. Przytoczona anegdota o małżeństwie pracującym wspólnie w polu, gdzie po powrocie do domu „mężczyzna kładł się na „kozetce” (…) a kobieta gotowała obiad”, doskonale obrazuje ten tradycyjny podział ról.
To matki i babcie były skarbnicami wiedzy kulinarnej. Przekaz tradycji odbywał się na trzy sposoby. Podstawą było uczenie się przez obserwację:
„Ja nauczyłam się od mamy, moja mama dobrze gotowała”. Z czasem pojawiła się edukacja sformalizowana: „W latach 70-tych w Kołach Gospodyń prowadzone były kursy gotowania”. Na tych kursach, panie uczyły się nowości, jak sałatka warzywna czy domowy majonez. Trzecim źródłem były książki kucharskie, jak wspominana „Dobra kuchnia” kupiona w latach 70.
Kuchnia była też miejscem spotkań towarzyskich, szczególnie zimą. Panie wspominają obrzęd pierzowin, czyli wspólnego darcia pierza, które było okazją do rozmów i plotek.
Przede wszystkim jednak kuchnia łączyła rodzinę przy wspólnym stole.
Był to rytuał, którego dziś bardzo brakuje seniorom. Z nostalgią wspominają, że dawniej „ludzie wspólnie pracowali, wspólnie zchodzili z pola i wspólnie jedli”. To właśnie „wspólny posiłek był czasem na rozmowę, na wspólne planowanie”. W dzisiejszym świecie ten najważniejszy aspekt dawnej kuchni zanika. Jak gorzko podsumowują nasi rozmówcy: „Polepszyło się nam finansowo, mamy większy dobrobyt, możemy lepiej, różnorodniej zjeść, ale straciliśmy w pogoni za pieniądzem czas z rodziną”.
